Teksten en foto’s: Laura Lurquin
In het noorden van Italië, waar de toppen van de Dolomieten samengaan met een uitgesproken zuidelijke levensstijl, koestert Zuid-Tirol een identiteit die maar weinig Alpenregio’s kunnen claimen. Hier vermengen Germaanse tradities zich met mediterrane zachtheid, liggen de tot UNESCO-werelderfgoed verklaarde bergtoppen zij aan zij met zonovergoten wijngaarden, en lijkt elke steen een verhaal te dragen. Op naar de regio van de 3 Zinnen in de Dolomieten, voor een verblijf in het teken van de legendes die de rotsen hier al millennia lang hebben gegraveerd.
Wat in deze provincie, de meest noordelijke van Italië, als eerste opvalt, is de onwaarschijnlijke harmonie van de contrasten. Binnen enkele kilometers ga je van een alpenchalet naar een terras dat baadt in zuidelijk licht, van een diepgewortelde traditie naar een uitgesproken kosmopolitische openheid: Zuid-Tirol is immers het kruispunt van de Italiaanse, Duitse en Ladinische taal. Juist deze voortdurende spanning tussen verschillende werelden maakt de regio zo uniek en heeft ervoor gezorgd dat de bergtoppen, gevormd door miljoenen jaren erosie, op de Werelderfgoedlijst van UNESCO zijn geplaatst.
Want als we van de Dolomieten alleen hun smaragdgroene meren zouden onthouden – die op sociale media inmiddels niet meer weg te denken zijn – zouden we het belangrijkste over het hoofd zien. De wat minder bekende regio van de 3 Zinnen in de Dolomieten is zeker een omweg waard, misschien zelfs nog wel meer: hier geen drukte bij zonsopgang voor een foto, maar wandelpaden, berghutten en een herinnering in steen die je in je eigen tempo kunt ontdekken.
Rotwand, waar de berg zich de oorlog herinnert
Dit stenen geheugen strekt zich uit in de open lucht in het openluchtmuseum van Rotwand, gelegen op meer dan 2150 meter hoogte boven Moso di Sesto. Je bereikt het via een pad dat langs oude loopgraven, schuilplaatsen en commandoposten loopt, die tijdens de Eerste Wereldoorlog rechtstreeks in de rotsen zijn uitgehouwen – intacte overblijfselen die, zonder bombast, herinneren aan de extreme omstandigheden waarmee de soldaten destijds hier te maken hadden. Een plek die het thema van deze reis volledig tot zijn recht laat komen: legendes die letterlijk in de steen van de Dolomieten zijn geschreven.
Het Messner-huis, een nieuw hoofdstuk in deze geschiedenis
Tegen de achtergrond van dit minerale verleden heeft Zuid-Tirol zojuist een uitgesproken hedendaags hoofdstuk geschreven. Het Reinhold Messner-huis, dat in juni 2025 op de Monte Elmo wordt geopend, is gevestigd in een voormalig kabelbaanstation dat een nieuwe bestemming heeft gekregen, waar de minimalistische architectuur in dialoog staat met de behouden historische structuur en een groendak. Verre van een klassiek museum is deze plek opgevat als een ruimte voor reflectie over alpinisme, duurzaamheid en het toerisme van de toekomst, gedragen door de persoonlijke visie van Reinhold en Diane Messner, en biedt het vanuit de grote ramen unieke uitzichten op de omliggende Dolomieten.
Hahnspielhütte, de oudste berghut uit de omgeving
Dan volgt het meest authentieke deel van de tocht: de Hahnspielhütte, de oudste berghut van de regio, gelegen op ongeveer 2200 meter boven Sexten. Je klimt erheen vanaf het bergstation van de Helm-kabelbaan, langs uitzichten die achtereenvolgens de Drei Zinnen, de Rotwand en de Helm omvatten. Eenmaal ter plaatse is de ontvangst typisch Zuid-Tirools: hartelijk en ongedwongen, met lokale specialiteiten zoals knödel, speck en zelfgebakken gebak, die op zich al de alpine gastvrijheid van de regio samenvatten.
Waar overnachten: het Berghotel Sexten
Om je koffers neer te zetten, is er nauwelijks een betere plek te vinden dan het Berghotel Sexten, een 4-sterren superior wandelhotel, genesteld in het hart van de Sesto-Dolomieten. Het hotel is gebouwd van hout, steen en glas en belichaamt precies die spanning tussen alpine charme en modern comfort die de hele regio kenmerkt: knusse kamers met panoramisch uitzicht op de bergtoppen, een ruime wellnessruimte om bij te komen na een dag wandelen, en een keuken die de lokale producten uit Zuid-Tirol in de schijnwerpers zet. Een ideale uitvalsbasis om uitstapjes te maken naar Rotwand, het Messner-huis of de Hahnspielhütte, zonder de Dolomieten ooit uit het oog te verliezen.
Duurzaamheid die verder gaat dan alleen de CO₂-balans
Zuid-Tirol benadert duurzaamheid niet als een marketingargument, maar als een manier om met het gebied om te gaan. Hier gaat het niet alleen om het terugdringen van de uitstoot: het gaat net zozeer om het behoud van de landschappen, de bescherming van de biodiversiteit in de Alpen als om het doorgeven van eeuwenoude landbouwkennis – bijvoorbeeld de kennis die ten grondslag ligt aan de Golden Delicious-appels die langs de Adige, de langste rivier van de regio, worden geteeld, of aan de wijnen en gerookte hammen waar de streek bekend om staat. Een filosofie die zelfs doordringt in de toeristische infrastructuur, die is ontworpen om de ecologische voetafdruk te minimaliseren en tegelijkertijd de authenticiteit van de plekken intact te houden; het Maison Messner is hiervan ongetwijfeld het meest geslaagde voorbeeld.
SkyAlps, de verbinding die het verschil maakt
Dan blijft nog de nooit onbelangrijke vraag over hoe je er komt. Daar komt SkyAlps om de hoek kijken, de Italiaanse luchtvaartmaatschappij die Antwerpen rechtstreeks verbindt met Bolzano, de toegangspoort tot Zuid-Tirol. Aan boord van kleinere en zuinigere vliegtuigen brengt deze verbinding je in minder dan twee uur vliegen naar de Dolomieten, zonder omwegen of overstappen. Een optie die volledig aansluit bij de sfeer van de plek: zo eenvoudig en sober mogelijk de bergen bereiken.
Tussen in de rotsen gegraveerde legendes, herinneringen aan de loopgraven en architectuur die naar de toekomst kijkt, maakt Zuid-Tirol één ding duidelijk: in Italië bestaat er een berggebied dat op geen enkel ander lijkt, zolang je maar bereid bent om de al duizend keer gefotografeerde paden te verlaten.
